Czy można wnieść do spółki osobowej wkład niepieniężny w postaci pomysłu na produkt?

wkład do spółki osobowej

Przepisy kodeksu spółek handlowych nie definiują ściśle pojęcia wkładu wspólnika spółki osobowej (spółki jawnej, komandytowej).

Najczęstszym typem wkładu są wkłady pieniężne. Jednakże z art. 48 i 49 k.s.h. wynika, iż wkładem do spółki osobowej może być nie tylko wkład pieniężny, ale też prawo obligacyjne (między innymi: udziały i akcje spółek kapitałowych, prawo najmu, dzierżawy). Przepisy prawa handlowego uprawniają też do oddania rzeczy do korzystania na zaliczenie wkładu wspólnika spółki osobowej.

Wkładem w spółce osobowej mogą być także świadczenia na rzecz spółki, takie jak prace wykonywane przez wspólników w trakcie tworzenia spółki osobowej albo świadczenie pracy na rzecz spółki po jej utworzeniu. Wkładem do spółki może być również „know-how”, a więc przykładowo baza klientów albo opis produktu, który ma być oferowany przez spółkę.

W spółce osobowej obowiązuje duża swoboda, jeśli chodzi o wycenę wartości wkładu niepieniężnego. Jak to wyżej wskazano, wkładem niepieniężnym do spółki osobowej mogą być prawa obligacyjne, usługi, świadczenie pracy, prawa rzeczowe (na przykład własność nieruchomości, ruchomości), prawa rzeczowe ograniczone (na przykład prawo użytkowania), prawa na dobrach niematerialnych, itp.. W umowie spółki osobowej musi być wskazana wartość wnoszonych przez każdego wspólnika wkładów. Jeśli jednak w umowie spółki wkłady poszczególnych wspólników nie zostały wycenione uznaje się, że wkłady poszczególnych wspólników są ekwiwalentne. Ponieważ wartość wkładu niepieniężnego, określona w umowie spółki osobowej, jest tylko deklaracją wspólnika, zaakceptowaną przez pozostałych wspólników, toteż mogą powstać wątpliwości jaką rzeczywistą wartość ma zdeklarowany wkład.

Jeśli chodzi o świadczenie pracy przez wspólnika na rzecz spółki osobowej to należy pamiętać, że przedmiotem wkładu do spółki jawnej nie może być praca świadczona jako prowadzenie spraw spółki, jeżeli w umowie spółki wspólnik nie został zwolniony od obowiązku prowadzenia spraw spółki.

Warto pamiętać, że w spółce osobowej zawiązywanej przy wykorzystaniu wzorca umowy (tzw. spółka s24), nie jest dopuszczalne wniesienie wkładu niepieniężnego ani w momencie zawierania umowy spółki, ani poprzez zmianę umowy spółki po jej zarejestrowaniu, jeżeli spółka chce zachować charakter „e-spółki”.

Warto też zwrócić uwagę na istotne kwestie podatkowe związane z dokonaniem wkładu niepieniężnego do spółki osobowej. Zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2010 r., III SA/Wa 60/10, w przypadku wniesienia wkładu niepieniężnego do spółki jawnej, wspólnik nie otrzymuje udziału w majątku spółki. Przysługujący mu udział kapitałowy pozwala jedynie na określenie jego przyszłych praw, w tym prawa do udziału w zysku, który stanowić będzie jednak przychód opodatkowany z innego tytułu niż wniesienie wkładu do spółki. Pomimo, że spółka jawna, zgodnie z art. 8 § 1 k.s.h., może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania we własnym imieniu, wniesienie do niej wkładu niepieniężnego nie może być traktowane jako odpłatne zbycie praw majątkowych. W wyniku wniesienia wkładu wspólnik nie otrzymuje żadnego ekwiwalentu, czy to w postaci pieniędzy, czy też świadczeń w naturze, czy też w postaci udziałów o określonej wartości nominalnej, jak ma to miejsce w przypadku wniesienia wkładów rzeczowych do kapitału spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 158 § 1 k.s.h.).

Jak wnieść wkład niepieniężny do spółki z o.o.?

wkład niepieniężny aport

Wniesienie wkładów na pokrycie kapitału zakładowego stanowi jeden z podstawowych warunków powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i powinno być dokonane jeszcze przed zgłoszeniem spółki do rejestru przedsiębiorców KRS. Wniesienie wkładów może nastąpić w formie pieniężnej poprzez dokonanie wpłaty na rzecz spółki (wkład pieniężny) lub w formie niepieniężnej, co stanowi bardziej skomplikowaną procedurę (wkład niepieniężny, aport). W tym miejscu zaznaczyć należy, iż w przypadku zakładania spółki z o.o. przy wykorzystaniu wzorca umowy (tzw. spółki S24) można wnieść wyłącznie wkłady w formie pieniężnej, co nie wyklucza późniejszego podwyższenia kapitału zakładowego za pomocą wkładów niepieniężnych.

Wniesienie wkładu niepieniężnego

Pokrycie kapitału zakładowego spółki z o.o. wkładem niepieniężnym powinno zostać szczegółowo opisane w umowie spółki (wymagana jest forma aktu notarialnego). W umowie spółki trzeba określić przedmiot wkładu oraz wskazać osobę wspólnika wnoszącego aport. Należy też zapisać ile udziałów otrzyma wspólnik wnoszący wkład niepieniężny jak i wartość udziałów objętych w zamian za aport. Postanowienie w umowie spółki może przybrać następującą formę:

„Wspólnik Jan Kowalski obejmuje 100 (sto) udziałów o wartości nominalnej 50 (pięćdziesiąt) złotych każdy udział, o wartości łącznej 5.000 (pięć tysięcy) złotych i pokrywa je wkładem niepieniężnym w postaci laptopa DELL XPS 26215, data produkcji 2013 o wartości 5150 złotych.”

Należy jednak pamiętać, iż zgodnie z art. 14 § 1 k.s.h. przedmiotem wkładu niepieniężnego nie może być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. Prawa niezbywalne to takie prawa, które są nierozerwalnie powiązane z daną osobą i w związku z tym nie można ich zbyć (sprzedać, darować, itd.). Przykładem prawa niezbywalnego jest prawo pierwokupu lub dożywocia.

Przedmiot aportu powinien przedstawiać jakąkolwiek wartość majątkową, mogącą stać się składnikiem kapitału zakładowego spółki (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 1992 roku w sprawie III CZP 52/92).

Z uwagi na to, iż ustawodawca wprowadził obowiązek określenia wartości aportu należy zastanowić się, na kim spoczywa obowiązek wyceny aportu. Nie ulega wątpliwości, iż obowiązek ten spoczywa przede wszystkim na wspólniku, który samodzielnie dokonuje wyceny wnoszonego aportu. Jednakże w sytuacji, gdy powstanie wątpliwość co do wartości wkładu niepieniężnego wówczas należy skorzystać z pomocy np. rzeczoznawcy majątkowego, który wyceni wartość wkładu niepieniężnego.

Podanie przez wspólnika wartości wnoszonego wkładu niepieniężnego nie jest dowolne i niczym nieograniczone, albowiem w przypadku wniesienia wkładu niepieniężnego, którego wartość została znacznie zawyżona w stosunku do jej wartości zbywczej w dniu zawarcia umowy spółki z o.o. wspólnik, który wniósł taki wkład oraz członkowie zarządu, którzy wiedząc o tym zawyżeniu, zgłosili spółkę do rejestru przedsiębiorców zobowiązani są solidarnie wyrównać spółce brakującą wartość. Przyjmuje się, iż zawyżenie wartości aportu ma miejsce wówczas, gdy dla określenia wartości pokrytego kapitału zakładowego przyjęto wyższą wartość aportu niż ma on w rzeczywistości i przyznano za to nieadekwatną wartość udziałów w kapitale zakładowym.

Jak samodzielnie prawidłowo ustalić wartość zbywczą aportu?

Należy mieć na uwadze cenę, jaką można by uzyskać przy zbyciu przedmiotu aportu w dniu zawarcia umowy spółki (zmiany umowy spółki, podjęcia uchwały o podwyższaniu kapitału zakładowego) (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2010 roku w sprawie II FSK 1920/08, publ. Legalis). W tym miejscu wskazać należy, iż ani umowa spółki ani uchwała zgromadzenia wspólników czy zarządu nie może zwolnić wspólników i członków zarządu od odpowiedzialności za wysoko wyceniony wkład niepieniężny.

 

foto dzięki uprzejmości Nujalee / freedigitalphotos.net