Jak zapewnić przewagę w spółce, przy równej liczbie udziałów?

Historia z praktyki zakładania spółek z o.o.: Dwaj przyjaciele mieli ciekawy pomysł na poprowadzenie zyskownej działalności gospodarczej. Zakładając spółkę z o.o., nie zastanawiali się nad konsekwencjami podziału między sobą udziałów w spółce, po równo, po 50%. Na samym wstępie, spółka została skazana na porażkę, ponieważ do prowadzenia takiej spółki za każdym razem, przy każdym głosowaniu, wymagane było osiągnięcie jednomyślności tych dwóch wspólników. Najmniejsza różnica zdań oznaczała, że zgromadzenie wspólników, na którym w głosowaniu trzeba osiągnąć większość głosów, aby przegłosować uchwałę (np.: 50% i jeden głos, większość 2/3 głosów, większość 3/4 głosów), było paraliżowane właśnie z powodu niemożności osiągnięcia większości. W tej spółce doszło to trwałego paraliżu decyzyjnego.

Jak poradzić sobie z takim problemem?

Po pierwsze, można w umowie spółki ograniczyć zakres kompetencji zgromadzenia wspólników, w ten sposób, że większość decyzji będzie podejmowana w spółce przez jednoosobowy zarząd a zgromadzenie wspólników będzie zwoływane jedynie raz do roku aby rozliczyć działalność zarządu, zatwierdzić sprawozdanie finansowe i podzielić zysk.

Po drugie, można odpowiednio uprzywilejować udziały obu wspólników. Przykładowo, wspólnik A, posiadający 50% udziałów w spółce otrzymuje uprzywilejowanie co do głosu, polegające na tym, że każdy jego udział posiada po 3 głosy. Aby zrekompensować tę zmianę wspólnik B otrzymuje uprzywilejowanie co do podziału zysku w ten sposób, że na udział uprzywilejowany wypłacane jest 150% dywidendy przysługującej udziałom nieuprzywilejowanym (art. 174 k.s.h.). Możliwe są też inne uprzywilejowania udziałów jednego ze wspólników m.in.: dywidendy aktualnej i dywidendy przeszłej oraz sposobu uczestniczenia w podziale majątku likwidowanej spółki. Innym sposobem dodatkowego wzmocnienia udziałów jest przyznanie im prawa pierwszeństwa, np.: w nabyciu lub objęciu udziałów, do wyrażenia zgody na niektóre czynności spółki, itp.

Warto zasygnalizować istotną okoliczność – zmiany, polegające na uprzywilejowaniu niektórych udziałów w spółce wymagają zgody tych wspólników, których to przyznanie dotyczy (art. 246 § 3 k.s.h.).

Po trzecie, możliwe jest też ustalenie między wspólnikami, że jeden z nich będzie miał przykładowo 3/4 udziałów w kapitale zakładowym a wspólnik mniejszościowy będzie mógł wyznaczać jednego z członków zarządu spółki z o.o., co też będzie swoistym uprzywilejowaniem osobistym mniejszościowego wspólnika.

Po czwarte, można rozważyć odpowiednie podwyższenie kapitału zakładowego spółki, tak aby doszło do zmiany parytetu pomiędzy wspólnikami (np.: 49/51) lub też można wprowadzić mniejszościowego trzeciego, wspólnika, który będzie grał rolę „języczka u wagi” (np.: 49/2/49).

Po piąte, w przypadku braku porozumienia pomiędzy wspólnikami, należy rozważyć dwa warianty rozejścia się wspólników: podział przez wydzielenie spółki (polegający na wyodrębnieniu części majątku z dotychczasowej spółki i przeniesieniu go na inną, istniejącą spółkę) albo w ostateczności na likwidacji spółki.

 

Foto dzięki uprzejmości Sira Anamwong / freedigitalphotos.net

 

Przekształcenie działalności gospodarczej osoby fizycznej w jednoosobową spółkę kapitałową

Osoba fizyczna, prowadząca własną jednoosobową firmę z koncesją, może na pewnym etapie prowadzonej działalności gospodarczej uznać, iż chce sprzedać prowadzone przedsiębiorstwo. Jednakże nie zawsze można przenieść na innego przedsiębiorcę przedsiębiorstwo wraz z koncesją, zezwoleniem, itp.

Dlaczego?

Ponieważ koncesje, zezwolenia, licencje są decyzjami administracyjnymi wydawanymi konkretnemu adresatowi (w naszym przypadku osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą). Zasadniczo decyzje administracyjne mogą być przekazywane innemu podmiotowi jedynie wtedy, gdy konkretny przepis prawa administracyjnego przewiduje taką możliwość. Regułą jest, że nie można przenieść decyzji administracyjnej, ponieważ nakłada ona specyficzne obowiązki na adresata decyzji. Do przeniesienia decyzji administracyjnej, co jest wyjątkiem, wymagana jest konkretna podstawa prawna to umożliwiająca. Zdarza się, że przepisy regulujące licencje, zezwolenia, koncesje nie przewidują możliwości przeniesienia ich na inny podmiot. Przykładem może być sprawa przedsiębiorcy, który próbował przenieść przedsiębiorstwo wraz z zezwoleniem na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że z chwilą zbycia przedsiębiorstwa w drodze czynności cywilnoprawnej pomiędzy przedsiębiorcami będącymi osobami fizycznymi, nabywca nie staje się automatycznie z mocy samego prawa podmiotem zezwolenia (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2011 roku, sygnatura sprawy II OSK 654/10).

Jednym ze sposobów rozwiązania tej patowej sytuacji jest (1) przekształcenie działalności gospodarczej osoby fizycznej w jednoosobową spółkę kapitałową a następnie (2) sprzedaż wszystkich udziałów w jednoosobowej spółce z o.o. określonemu nabywcy. W tym przypadku adresat decyzji administracyjnej nie zmieni się, bo będzie to przekształcona spółka kapitałowa.

Przekształcenie działalności gospodarczej osoby fizycznej w jednoosobową spółkę kapitałową regulują przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych.

Jak wynika z art. 1 § 1 k.s.h. przepisy tego kodeksu regulują m.in. tworzenie i przekształcanie spółek handlowych. Zgodnie zaś z art. 551 § 5 k.s.h.: przedsiębiorca będący osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (przedsiębiorca przekształcany) może przekształcić formę prowadzonej działalności w jednoosobową spółkę kapitałową (spółkę przekształconą) (przekształcenie przedsiębiorcy w spółkę kapitałową).

Powyższa możliwość przekształcenia działalności gospodarczej w spółkę z o.o. znacząco ułatwia zmianę właściciela przedsiębiorstwa. Unikamy wielu niedogodności związanych z przykładowo wnoszeniem przedsiębiorstwa na pokrycie kapitału zakładowego spółki z o.o. lub też sprzedażą przedsiębiorstwa.

Warto pamiętać, że przekształcenie w trybie art. 551 § 5 k.s.h. jest nietypowe, ponieważ w tym procesie przekształcenia mamy do czynienia z dwoma podmiotami: osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą oraz spółką przekształconą, która powstaje po zakończeniu przekształcenia i kontynuuje działalność gospodarczą prowadzoną uprzednio przez osobę fizyczną.

Foto dzięki uprzejmości Stuart Miles/ freedigitalphotos.net

Jakiej działalności gospodarczej nie może prowadzić spółka z o.o.?

Popularność założenia spółki z o.o. w sposób uproszczony, za pomocą wzorca umowy (tzw. S24), oznacza, że każdy, samodzielnie może przeprowadzić taką rejestrację. Z tym też wiążą się zagrożenia, gdyż przykładowo zawarcie w przedmiocie działalności spółki z o.o. takiej rodzaju aktywności, która nie może być prowadzona przez spółkę z o.o. oznacza, że wniosek o rejestrację spółki zostanie przez sąd zwrócony. W uzasadnieniu sąd wskaże, iż wybrane dziedziny sklasyfikowane pod numerami np.: PKD 65.11.Z – Ubezpieczenia na życie, PKD 94.11.Z – Działalność organizacji komercyjnych i pracodawców, nie mogą być wykonywane przez spółkę z o.o., ponieważ tego typu działalność może być wykonywana wyłącznie przez spółkę akcyjną albo też jedynie przez stowarzyszenie.

Wpisanie działalności, której spółka z o.o. prowadzić nie może, będzie skutkowało zwróceniem wniosku rejestracyjnego i koniecznością wizyty u notariusza, zmianą umowy spółki, przygotowaniem jej tekstu jednolitego oraz ponownym wypełnieniu formularzy rejestrowych i koniecznością ponownego zgłoszenia do Krajowego Rejestru Sądowego. Wiązać się będzie z poniesieniem dodatkowych kosztów.

Na marginesie należy wskazać, że istnieją działalności, które mogą być przez spółkę z o.o. prowadzone jedynie uzyskaniu koncesji, pozwolenia, zezwolenia, itp.

Oto lista kodów Polskiej Klasyfikacji Działalności, które nie powinny znaleźć się w umowie spółki z o.o. lub też które powodują problemy przy rejestracji:

PKD 64.11.Z        Działalność banku centralnego

PKD 64.19.Z        Pozostałe pośrednictwo pieniężne

PKD 64.20.Z        Działalność holdingów finansowych

PKD 64.30.Z        Działalność trustów, funduszów i podobnych instytucji finansowych

PKD 64.91.Z        Leasing finansowy

PKD 64.92.Z        Pozostałe formy udzielania kredytów

PKD 65.11.Z        Ubezpieczenia na życie

PKD 65.12.Z        Pozostałe ubezpieczenia osobowe oraz ubezpieczenia majątkowe

PKD 65.20.Z        Reasekuracja

PKD 65.30.Z        Fundusze emerytalne

PKD 66.11.Z        Zarządzanie rynkami finansowymi

PKD 66.12.Z        Działalność maklerska związana z rynkiem papierów wartościowych i towarów giełdowych

PKD 66.19.Z        Pozostała działalność wspomagająca usługi finansowe, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych

PKD 66.21.Z        Działalność związana z oceną ryzyka i szacowaniem poniesionych strat

PKD 66.22.Z        Działalność agentów i brokerów ubezpieczeniowych

PKD 66.29.Z        Pozostała działalność wspomagająca ubezpieczenia i fundusze emerytalne

PKD 66.30.Z        Działalność związana z zarządzaniem funduszami

PKD 84.11.Z        Kierowanie podstawowymi rodzajami działalności publicznej

PKD 84.12.Z        Kierowanie w zakresie działalności związanej z ochroną zdrowia, edukacją, kulturą oraz pozostałymi usługami społecznymi, z wyłączeniem zabezpieczeń społecznych

PKD 84.13.Z        Kierowanie w zakresie efektywności gospodarowania

PKD 84.21.Z        Sprawy zagraniczne

PKD 84.22.Z        Obrona narodowa

PKD 84.23.Z        Wymiar sprawiedliwości

PKD 84.24.Z        Bezpieczeństwo państwa, porządek i bezpieczeństwo publiczne

PKD 84.25.Z        Ochrona przeciwpożarowa

PKD 84.30.Z        Obowiązkowe zabezpieczenia społeczne

PKD 94.11.Z        Działalność organizacji komercyjnych i pracodawców

PKD 94.12.Z        Działalność organizacji profesjonalnych

PKD 94.20.Z        Działalność związków zawodowych

PKD 94.91.Z        Działalność organizacji religijnych

PKD 94.92.Z        Działalność organizacji politycznych

PKD 94.99.Z        Działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej niesklasyfikowana

PKD 97.00.Z        GOSPODARSTWA DOMOWE ZATRUDNIAJĄCE PRACOWNIKÓW

PKD 98.10.Z        Gospodarstwa domowe produkujące wyroby na własne potrzeby

PKD 98.20.Z        Gospodarstwa domowe świadczące usługi na własne potrzeby

PKD 99.00.Z        ORGANIZACJE I ZESPOŁY EKSTERYTORIALNE

 

 

Foto dzięki uprzejmości Supertrooper / freedigitalphotos.net

Komunalna spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Gmina może prowadzić swoją działalność za pośrednictwem komunalnej spółki z o.o. Wybór tej formy prowadzenia działalności gospodarczej przez gminę może wynikać z odpowiedniej kalkulacji ekonomicznej, zamiaru włączenia w działalność kilku jednostek samorządu terytorialnego, współdziałania gminy z podmiotami prywatnymi, itp.

Założenie komunalnej spółki z o.o. – uchwała Rady Gminy

Zgodnie ustawy o samorządzie gminnym do wyłącznej kompetencji rady gminy należy podjęcie decyzji o utworzeniu lub przystępowaniu do spółek oraz rozwiązywanie i występowanie z nich przez gminę. Sama uchwała Rady Gminy nie może ograniczać się jedynie do wyrażania zgody na założenie nowego podmiotu, lecz powinna także wskazać, jakie spółka będzie realizowała zadania, zdefiniować w jaki kapitał własny gmina wyposaży nowo powoływaną spółkę, czy gmina będzie zbywać udziały w tej spółce i na jakich zasadach, ustalenie zasad wykonywania dopłat przez gminę, itp.

Komunalna spółka z o.o. może być powołana do realizacji zadań własnych gminy, szczegółowo określonych w ustawie o samorządzie gminnym a dotyczących prowadzenia działalności mającej na celu zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty (tzw. zadania własne gminy). Przykładami takiej działalności mogą być: wodociągi i zaopatrzenie w wodę, kanalizacja, usuwanie i oczyszczanie ścieków komunalnych, utrzymanie czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz; działalność w zakresie telekomunikacji; lokalnego transportu zbiorowego; gminnego budownictwa mieszkaniowego (art. 7 ustawy o samorządzie gminnym).

Ustawa o gospodarce komunalnej wskazuje też, że gmina może prowadzić działalność gospodarczą wykraczającą poza zadania własne gminy jedynie, gdy (art. 10 ustawy o gospodarce komunalnej): (1) istnieją niezaspokojone potrzeby wspólnoty samorządowej na rynku lokalnym; (2) występuje w gminie bezrobocie, które w znacznym stopniu wpływa ujemnie na poziom życia wspólnoty samorządowej, a zastosowanie innych działań i wynikających z obowiązujących przepisów środków prawnych nie doprowadziło do aktywizacji gospodarczej, zwłaszcza do znacznego ożywienia rynku lokalnego lub trwałego ograniczenia bezrobocia; (3) zbycie składnika mienia komunalnego mogącego stanowić wkład niepieniężny gminy do spółki albo też rozporządzenie nim w inny sposób spowoduje dla gminy poważną stratę majątkową. Analizując orzecznictwo trzeba wskazać, że powyżej wymienione trzy wyjątki pozwalające gminie na prowadzenie działalności poza zakresem zadań własnych gminy trzeba interpretować ściśle i z dużą ostrożnością, gdyż sądy administracyjne wskazują, że prowadzenie działalności gospodarczej przez gminę poza sferą użyteczności publicznej, oprócz spełnienia jednego z powyżej przedstawionych trzech wyjątków dodatkowo musi mieć ważne znaczenie dla rozwoju gminy.

Na podstawie wyrażonej w uchwale Rady Gminy zgody na zawiązanie spółki wójt gminy może przystąpić do czynności prowadzących do założenia komunalnej spółki z o.o.

Założenie komunalnej spółki z o.o. – umowa spółki

Kluczowym dokumentem, którego redakcja wpłynie na działalność spółki jest umowa spółki. Oprócz wymaganych prawem zapisów, omówionych we wpisie dotyczącym konstruowania treści umowy spółki z o.o. w umowie komunalnej spółki z o.o. muszą znaleźć się zapisy gwarantujące zabezpieczenie interesu gminy z jednej strony oraz umożliwiające prowadzenie zyskownej działalności gospodarczej z drugiej. Istotne jest wprowadzenie zapisów uniemożliwiających podjęcie kluczowych dla spółki decyzji bez zgody przedstawiciela gminy. Można tego dokonać wprowadzając określone uprzywilejowanie udziałów należących do gminy, wprowadzenie odpowiednich zapisów ograniczających zbywanie udziałów w komunalnej spółce z o.o. Umowa spółki komunalnej, oprócz zgodności z przepisami kodeksu spółek handlowych, musi także respektować uregulowania ustaw o samorządzie gminnym, o gospodarce komunalnej (np.: konieczność powołania Rady Nadzorczej).

 

Foto dzięki uprzejmości Stuart Miles / freedigitalphotos.net

S24, czyli odpowiedzi na dziesięć najczęściej zadawanych pytań przed założeniem tej spółki

Zamierzając założyć spółkę z o.o. w trybie przyspieszonym (tzw. S24) należy odpowiedzieć sobie na kilka zasadniczych pytań:

  1. Czy na pewno chcę założyć spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością?

Po pierwsze, warto się zastanowić czy osoby z którymi chcę zawiązać spółkę z o.o. na pewno są godne takiego zaufania. Część spółek z o.o. kończy swoją działalność właśnie z powodu nieporozumień pomiędzy wspólnikami. Po drugie, warto przemyśleć czy zgromadzony kapitał założycielski oraz inne dostępne finansowanie działalności spółki jest wystarczające do rocznego poprowadzenia spółki z o.o. Na pewno nie ma co zakładać spółki, gdy jedynym kapitałem wspólników jest zebrane 5.000 zł na wniesienie minimalnego kapitału zakładowego. W większości przypadków będzie to za mało na rozpoczęcie działalności spółki z o.o. Warto też wiedzieć, że prowadzenie spółki z o.o. wiąże się z określonymi obowiązkami prawno-handlowymi (m.in. koniecznością corocznego zwoływania zwyczajnego zgromadzenia wspólników, podejmowania uchwał przy zamiarze podjęcia ważniejszych decyzji w spółce). Konieczne jest też prowadzenie pełnej księgowości. Prowadzenie spółki z o.o. oznacza też ekonomiczne, podwójne opodatkowanie (spółka płaci podatek dochodowy od osób prawnych, a następnie dywidenda wypłacana wspólnikom ponownie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym). Tak więc koszty działalności spółki z o.o. mogą być znaczne. Przedsiębiorstwo mniejszych rozmiarów można równie dobrze prowadzić w formie jednoosobowej działalności gospodarczej lub spółki cywilnej. Po trzecie, spółka z o.o. posiada odrębny majątek i wspólnicy nie odpowiadają za długi spółki z o.o. Ten argument często przeważa za wyborem spółki z o.o. do prowadzenia działalności gospodarczej.

  1. Czy ktoś inny już nie korzysta z wybranej przeze mnie nazwy spółki?

Ten ważny element często jest omijany przez osoby zamierzające otworzyć spółkę z o.o. warto sprawdzić, czy wybrana nazwa spółki nie jest już wykorzystywana przez istniejący na naszym rynku podmiot gospodarczy. Warto więc sprawdzić w rejestrze przedsiębiorców prowadzonym przez sąd rejestrowy, ewidencji działalności gospodarczej oraz rejestrze znaków towarowych, czy nazwa nie jest już zarezerwowana przez innego przedsiębiorcę.

  1. Jaką działalność gospodarczą może podjąć spółka z o.o. (działalność koncesyjna, regulowana)?

Warto wiedzieć, że niektóre rodzaje działalności gospodarczej wymagają uzyskania koncesji (np.: dystrybucja i obrót paliwami i energią; ochrona osób i mienia) lub zezwolenia (np.: sprzedaży napojów alkoholowych lub wytwarzania produktów leczniczych). Są też określone rodzaje działalności gospodarczej, które wymagają od przedsiębiorcy spełnienia określonych warunków aby mógł prowadzić tę działalność (np.: pośrednictwo pracy, doradztwo personalne i zawodowe oraz prowadzenie agencji zatrudnienia i pracy tymczasowej; prowadzenie stacji kontroli pojazdów, ośrodka szkolenia kierowców, ośrodka doskonalenia techniki jazdy, pracowni psychologicznej dla kierowców; organizowanie imprez turystycznych i pośredniczenie w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych). Są też określone rodzaje działalności gospodarczej, które mogą być prowadzone jedynie w formie spółki osobowej lub też spółki akcyjnej. Przed założeniem spółki z o.o. warto dowiedzieć się jakie są wymogi prowadzenia zaplanowanej działalności gospodarczej.

  1. Jakie są koszty założenia spółki z o.o. w trybie S24?

Założenie spółki z o.o. w trybie S24, której kapitał wynosi 5.000 zł wymaga wpłacenia opłaty sądowej w wysokości 350 zł i 25 zł podatku od czynności cywilnoprawnych. Warto wiedzieć, że zmiany w umowie spółki z o.o., dokonywane po jej rejestracji, będą wymagały wizyty u notariusza (taksa notarialna).

  1. Ilu może być wspólników?

Nie ma ograniczenia ilości wspólników przystępujących do spółki z o.o.

  1. Czy mogę wnieść wkład niepieniężny na pokrycie kapitału zakładowego spółki z o.o. rejestrowanej w trybie S24?

Rejestrując spółkę z o.o. w trybie S24 można wnieść jedynie wkład gotówkowy.

  1. Czy można założyć spółkę, gdy udziałowcy są w różnych miejscowościach (Kraków, Warszawa, Londyn, Berlin)?

Tak, jest to możliwe. Wspólnik, który ma aktywne konto założone na portalu Ministerstwa Sprawiedliwości, może niezależnie od miejsca w którym przebywa, może zarejestrować spółkę z o.o. w trybie S24.

  1. Czy do założenia spółki z o.o. S24 konieczne jest posiadanie kwalifikowanego podpisu elektronicznego?

Nie. Wystarczy zarejestrowanie się na portalu Ministerstwa Sprawiedliwości.

  1. Czy cudzoziemiec może być wspólnikiem zakładającym spółkę z o.o. w trybie S24?

Warto wiedzieć, że w ten sposób spółka może być zawiązana przez obywateli polskich oraz cudzoziemców, którzy posiadają polski: tymczasowy dowód osobisty, tymczasowe zaświadczenie tożsamości, kartę stałego pobytu, dokument tożsamości cudzoziemca, kartę pobytu czasowego lub paszport.

  1. Co muszę przygotować do rejestracji spółki z o.o. w trybie S24?

Do rejestracji potrzebne jest aktywne konto na portalu Ministerstwa Sprawiedliwości, dokument tożsamości, aktywne konto poczty elektronicznej.

 

Foto dzięki uprzejmości digitalart / freedigitalphotos.net

Ograniczenia w obrocie udziałami w spółce z o.o.

Czy wspólnicy spółki z o.o. mogą w umowie spółki umówić się, że obrób udziałami w spółce z o.o. będzie całkowicie zakazany?

Możliwość zbywania udziałów w spółce z o.o. z zasady jest swobodna, chyba że wspólnicy spółki z o.o. wprowadzą do umowy spółki zapisy ograniczające możliwość obrotu udziałami. Jednakże zgodnie z przepisem art. 182 § 1 k.s.h.: „zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz zastawienie udziału umowa spółki może uzależnić od zgody spółki albo w inny sposób ograniczyć.”. Ograniczenie jednak nie może prowadzić do całkowitego zakazu obrotu posiadanymi udziałami, gdyż rażąco i niekorzystnie wpływałoby na sytuację wspólnika chcącego opuścić spółkę. Ocena całkowitego zakazu obrotu udziałami została dokonana w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I CSK 132/11, w którym to Sąd Najwyższy wskazał, iż jedną z granic swobody wspólników w określaniu ograniczeń w obrocie udziałami w spółce z o.o. wyznacza kodeks spółek handlowych, a w szczególności art. 182 § 1 k.s.h., który dopuszcza jedynie ograniczenie zbywalności udziałów, a nie jej wyłączenie.

Zasadniczo ograniczenia w zbywaniu udziałami wspólnicy wprowadzają w celu ochrony interesów swoich (wspólników pozostających w spółce jak i tych chcących z niej wystąpić) oraz ochronie interesów samej spółki.

Przykładowymi ograniczeniami wprowadzanymi do umowy spółki z o.o. będą:

  1. prawo pierwszeństwa nabycia udziałów od ustępującego wspólnika przez wspólników pozostających w spółce,
  2. uzależnienie możliwości zbycia udziałów przez ustępującego wspólnika od otrzymania zgody spółki (wyrażonej w formie uchwały zarządu), rady nadzorczej lub zgromadzenia wspólników na zbycie udziałów,
  3. zakaz zbycia udziałów przez ustępującego wspólnika określonym podmiotom konkurencyjnym wobec spółki, z której wspólnik ustępuje.

W praktyce zdarzają się też ograniczenia czasowe dotyczące możliwości zbywania udziałów w spółce z o.o. Przykładowo, w celu zabezpieczenia płynności finansowej spółki wspólnicy mogą zgodzić się na to, że w oznaczonym okresie czasu (np.: pięciu lat od dnia założenia spółki) nie będą zbywać udziałów w tej spółce.

Najczęściej w praktyce występującym ograniczeniem w możliwości zbywania udziałów w spółce z o.o. jest konieczność uzyskania zgody spółki na zbycie udziałów przez ustępującego wspólnika.

Wyrażenie zgody przez spółkę na zbycie udziałów przez ustępującego wspólnika traktuje się jako wyrażenie zgody przez osobę trzecią (art. 63 k.c.). Taka zgoda może być wyrażona przed dokonaniem czynności prawnej (przed zbyciem udziałów) lub też po dokonaniu tej czynności. Brak wypowiedzenia się na temat zgody na dokonanie zbycia udziałów oznacza, że czynność ta jest niezupełna i jest „zawieszona” do czasu ustosunkowania się właściwego organu co do wyrażenia zgody na zbycie udziałów (bądź uchwalenia stanowczego sprzeciwu na zbycie udziałów). W przypadku wyrażenia zgody na zbycie, wyrażonej po jakimś czasie od samego zbycia, taka czynność niezupełna przekształca się czynność prawną zupełną. Stanowczy natomiast sprzeciw uprawnionego organu spółki do wyrażenia zgody na zbycie udziałów oznacza, że czynność taka staje się bezwzględnie nieważna i to ze skutkiem od jej dokonania (ex tunc).

 

Foto dzięki uprzejmości Iamnee / freedigitalphotos.net

Jaki wkład można wnieść na pokrycie udziałów w kapitale zakładowym spółki z o.o.?

Spółkę z o.o. wspólnicy muszą wyposażyć w majątek aby mogła ona prawidłowo funkcjonować. Jeśli udziałowcy dokonują tego w ten sposób, że podwyższają kapitał zakładowy spółki to otrzymują oni w zamian udziały, odpowiadające wartości wniesionego majątku do spółki. Częstym wkładem jest wniesienie określonej kwoty gotówki. Jednakże na podwyższenie kapitału zakładowego wspólnik nie musi koniecznie przeznaczać pieniędzy, gdyż ma prawo wnieść wkład niepieniężny.

Zacznijmy od wskazania co nie może być wkładem na pokrycie udziałów w kapitale zakładowym spółki z o.o. Zgodnie z art. 14 § 1 kodeksu spółek handlowych aportem nie może być: ani świadczenie pracy ani też świadczenie usług. Ponadto nie jest dopuszczalne wniesienie na kapitał zakładowy prawa niezbywalnego. Zakaz ten dotyczy np.: wniesienia prawa do korzystania z nieruchomości, na podstawie umowy najmu lub dzierżawy. Tego typu wkład nie jest dopuszczalny. Jako przykład tego, czego nie da się wnieść na podwyższenie kapitału zakładowego, może posłużyć wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie w sprawie I ACr 45/94 stwierdzający, że: „Zobowiązanie wspólnika do świadczenia w przyszłości określonej sumy pieniężnej na rzecz powstałej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie może stanowić pokrycia udziału w tej spółce„.

A więc co może być wkładem do spółki z o.o.? Przepisy kodeksu spółek handlowych rozróżniają dwa typy wkładów na pokrycie udziałów w kapitale zakładowym spółki z o.o.: wkład pieniężny oraz wkład niepieniężny. Wniesienia wkładu gotówkowego nie trzeba wyjaśniać.

W komentarzach do kodeksu spółek handlowych wyjaśnia się, że wkład niepieniężny musi spełniać trzy warunki:

  1. jest rzeczą albo innym prawem majątkowym;
  2. wkład przedstawia możliwą do ustalenia wartość ekonomiczną;
  3. wkład ten jest zbywalny (istnieje rynek na tego typu rzeczy lub prawa majątkowe) i dlatego też wkład ten może zostać wykazany w bilansie spółki jako jej aktywo.

Aby unaocznić powyższe wyjaśnienia można tytułem przykładu podać, że wkładem niepieniężnym do spółki z o.o. może zostać: nieruchomość (budynek, magazyn lub lokal), prawo użytkowania wieczystego, ruchomość (maszyna, urządzenie lokalu, towary, produkty, stany magazynowe), wierzytelności lub prawa majątkowe (patenty, znaki towarowe) oraz zorganizowana część przedsiębiorstwa lub też całe przedsiębiorstwo. Trzeba jeszcze raz zaznaczyć, że przedmiotem wkładu niepieniężnego do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mogą być jedynie dobra majątkowe dopuszczone do obrotu prawnego i o dającej się ustalić wartości ekonomicznej. Przykład nietypowego wkładu niepieniężnego został wskazany w uchwale Sądu Najwyższego w sprawie III CZP 20/93. W odpowiedzi na pytanie: „Czy dopuszczalne jest umorzenie wierzytelności spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z wierzytelnością jej jedynego wspólnika w drodze podwyższenia kapitału poprzez konwersję wierzytelności na udziały?” Sąd Najwyższy stwierdził, że: „Pokrycie udziałów, po podwyższeniu kapitału zakładowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, dopuszczalne jest także przez oświadczenie wspólnika o przeniesieniu – na poczet tego udziału – jego wierzytelności przysługującej mu wobec tej spółki„.

 

Foto dzięki uprzejmości stockimages / freedigitalphotos.net