Wyłączenie wspólnika spółki z o.o.

W sytuacji, gdy wspólnik nie zgadza się na dobrowolne wystąpienie ze spółki, zaś jego dalsze pozostawanie w spółce jest niecelowe lub niewskazane, wówczas pozostałym wspólnikom (posiadającym łącznie udziały stanowiące więcej niż połowę kapitału zakładowego) pozostaje wyłączenie wspólnika ze spółki. W składanym pozwie wspólnicy muszą wykazać, jakie to ważne przyczyny dotyczące danego wspólnika uzasadniają żądanie wyłączenia wspólnika.

Kodeks spółek handlowych nie definiuje pojęcia „ważne przyczyny”. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie za ważne przyczyny, uzasadniające wyłączenie wspólnika ze spółki zostały uznane takie okoliczności, jak działanie na szkodę spółki, niewykonywanie przez wspólnika uchwał, podejmowanie działań konkurencyjnych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 29 listopada 2007 roku, sygn. akt I ACa 925/07), nadużywanie prawa indywidualnej kontroli, naruszenie zasad lojalności wobec spółki, brak współdziałania przy podejmowaniu uchwał, niemożność bezkonfliktowego współdziałania ze wspólnikiem, będąca następstwem relacji interpersonalnych wewnątrz spółki (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1997 roku, sygn. akt II CKN 31/97).

Do rozpoznania powództwa o wyłączenie wspólnika, zgodnie z art. 40 k.p.c. właściwy jest sąd, w którego okręgu spółka ma siedzibę. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2007 roku, sygn. akt III CZP 56/07 sprawa o wyłączenie wspólnika ze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest sprawą o prawa majątkowe, zatem właściwość rzeczowa sądu zależeć będzie od wartości przedmiotu sporu. W przypadku, gdy wartość przedmiotu sporu będzie mniejsza niż 75 000 złotych właściwym do rozpoznania sprawy będzie sąd rejonowy, natomiast jeżeli jest większa niż 75 000 złotych – sąd okręgowy.

Należy pamiętać, że wniesienie powództwa o wyłączenie wspólnika nie oznacza, iż prawa „wyłączanego wspólnika”, wynikające z posiadanych udziałów, zostają automatycznie ograniczone lub zawieszone. Jednakże wspólnicy żądający wyłączenia mogą wystąpić z wnioskiem zabezpieczenia powództwa, poprzez zawieszenie wspólnika w wykonywaniu jego praw udziałowych, przy czym by sąd uwzględnił taki wniosek, gdy istnieją obiektywne, ważne powody (niekoniecznie muszą to być te same powody, na których wspólnicy opierają swoje roszczenie o wyłączenie wspólnika).

Sąd uznając roszczenie o wyłączenie danego wspólnika za uzasadnione wydaje wyrok, wyznaczając w nim termin, w ciągu którego wspólnikowi wyłączonemu ma zostać zapłacona cena przejęcia jego udziałów wraz z odsetkami, liczonymi od dnia doręczenia pozwu.

Ustalenie rzeczywistej wartości przejmowanych udziałów wspólnika wyłączonego ze spółki z ograniczoną odpowiedzialności następuje na podstawie danych bilansów, przy uwzględnieniu wartości zbywczej majątku spółki, zbliżonej do ceny sprzedaży lub ceny rynkowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2002 roku, sygn. akt IV CKN 610/00). Dla skuteczności wyłączenia wspólnika konieczne jest przejęcie wszystkich udziałów wyłączonego wspólnika przez wspólników spółki lub osoby trzeciej, przy czym przejęcie (nabycie) tych udziałów musi nastąpić w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym. Jednakże dla skutecznego wyłączenia wspólnika nie jest konieczne złożenie oświadczenia o przystąpieniu do spółki, nawet jeżeli nabywcą jest osoba trzecia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 1992 roku, sygn. akt III CZP 142/92).

Brak zapłaty wspólnikowi wyłączonemu ceny przejęcia lub niezłożenie tej kwoty do depozytu sądowego w terminie wskazanym w wyroku powoduje, iż orzeczenie o wyłączeniu wspólnika staje się bezskuteczne, czyli pozwany wspólnik zachowuje swój status wspólnika i wszystkie uprawnienia z tym związane. W takiej sytuacji wspólnikowi bezskutecznie wyłączonemu przysługuje prawo żądania od wspólników, występujących z powództwem naprawienia szkody w pełnym zakresie.

Jednakże w sytuacji, gdy za przejęte udziały zapłacono, zgodnie z prawomocnym wyrokiem sądu w terminie to uznaje się, iż wspólnik jest wyłączony ze spółki od dnia doręczenia mu pozwu, przy czym wszystkie czynności, w których brał on udział w spółce po doręczeniu mu pozwu pozostają ważne. Natomiast świadczenia uzyskane przez takiego wspólnika w czasie trwania procesu podlegają zwrotowi, jako świadczenia spełnione na rzecz osoby niebędącej wspólnikiem.

foto dzięki uprzejmości Sura Nualpradid / freedigitalphotos.net

Spółka z o.o. a spółka komandytowa – opodatkowanie wspólników

„Podwójne ekonomiczne” opodatkowanie wspólników spółki z o.o.

Spółka z o.o. jest spółką kapitałową, posiadającą osobowość prawną. Dochody spółki z o.o., jako osoby prawnej, podlegają opodatkowaniu wg stawki 19% CIT.

Niezależnie jednak od opodatkowania dochodu spółki z o.o. podatkiem dochodowym, wypłacana dywidenda z tej spółki będzie z zasady opodatkowana podatkiem dochodowym na poziomie wspólników, także stawką 19% CIT lub PIT.

Trzeba pamiętać, że powyższy obowiązek podatkowy dotyczący wspólników jest modyfikowany w stosunku do udziałowców będących podmiotami zagranicznymi (nie posiadającymi na terytorium Polski miejsca zamieszkania lub siedziby). W takim przypadku należy uwzględnić przepisy ustawy o podatku dochodowym, który w określonych przypadkach zwalnia z podatku wypłacaną dywidendę osobie zagranicznej pochodzącej z UE (art. 22 ust. 4 ustawy o CIT). Także trzeba mieć na uwadze przepisy właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, której stroną jest Polska. Zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub niepobranie (niezapłacenie) podatku dochodowego jest jednak możliwe pod warunkiem udokumentowania, dla celów podatkowych, miejsca zamieszkania (siedziby) podatnika, uzyskanym od niego certyfikatem rezydencji.

 

Rozliczenie podatku dochodowego przez wspólników spółki komandytowej

Spółka komandytowa jest osobową spółką handlową, która nie posiada osobowości prawnej. A więc nie jest podatnikiem podatku dochodowego (w przeciwieństwie do spółki z o.o., o czym wspominałem powyżej). Nie powstaje więc opodatkowanie dochodów spółki na poziomie spółki; dochód ten zostanie opodatkowany jedynie na poziomie wspólników spółki komandytowej.

Przychód z udziału w zysku w spółce komandytowej określa się odrębnie u każdego wspólnika tej spółki zgodnie z prawem danego wspólnika do udziału w zysku. Najczęściej wielkość udziałów wspólników jest precyzyjnie opisana w umowie spółki komandytowej, ale gdy umowa spółki nie reguluje tej kwestii, to przyjmuje się, że prawa poszczególnych wspólników do udziału w zysku są równe. Ponieważ spółka komandytowa ma obowiązek prowadzić księgi rachunkowe, to na ich podstawie należy ustalić – proporcjonalnie do prawa do udziału wspólnika w zysku tej spółki – kwotę przychodów podatkowych oraz kosztów uzyskania tych przychodów. Od kwoty uzyskanego dochodu każdy ze wspólników spółki komandytowej ma obowiązek samodzielnie opłacać w trakcie roku zaliczki na podatek dochodowy, a po zakończeniu roku, podatek dochodowy wynikający z rocznego zeznania podatkowego.

Osoby fizyczne będące wspólnikami spółki komandytowej mogą dokonać wyboru, czy będą płacić podatek dochodowy obliczany według skali podatkowej (18%, 32%), czy też 19% podatek liniowy. Wybór metody opodatkowania będzie zależeć od tego jak wysoki jest prognozowany dochód z udziału w zyskach osoby fizycznej.

Na marginesie należy zaznaczyć, że dochód zagranicznego wspólnika w polskiej spółce komandytowej, będzie opodatkowany w Polsce zgodnie z przepisami ustawy o PIT lub ustawy o CIT.

 

Na marginesie przypomnę, że jedną z „prawnych” zalet spółki komandytowej jest to, iż w tej spółce istnieją dwa rodzaje wspólników: komplementariusze i komandytariusze. Komplementariusze spółki komandytowej odpowiadają wobec wierzycieli spółki całym swoim majątkiem („nieograniczona odpowiedzialność majątkowa”). Komandytariusze zaś za zobowiązania spółki komandytowej odpowiadają wyłącznie do wysokości wniesionego wkładu („ograniczona odpowiedzialność majątkowa”). Jeśli więc komandytariusz wniesie do spółki komandytowej umówiony wkład (np.: 1.000 zł) to w przypadku kłopotów finansowych spółki komandytowej jedynym jego ryzykiem jest możliwość utraty tej kwoty. Natomiast komplementariusz odpowiada całym osobistym majątkiem za nieuregulowane przez spółkę długi.

foto dzięki uprzejmości ddpavumba / freedigitalphotos.net