Po co składa się wniosek o przyspieszenie?
Gdy spółka z o.o. czeka tygodniami na wpis ważnych zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym, to takie oczekiwanie może sparaliżować obieg dokumentów handlowych, negatywnie wpływać na kontrakty z kontrahentami oraz ograniczać możliwość działania przedsiębiorcy. Wniosek z prośbą o przyspieszenie rozpoznania sprawy – nie jest odrębnie uregulowany w przepisach, ale w praktyce bywa skuteczny.
Prawnicy zauważają, że takie pismo można złożyć razem z wnioskiem o wpis albo później; takie pismo nie podlega opłacie sądowej i – zwłaszcza przy dobrze wytłumaczonej pilności sprawy (powołanie się na kontrakty, przetargi, wypłaty) – potrafi realnie skrócić czas oczekiwania na wpis do KRS. Wyniki badań szybkości załatwiania spraw w sądzie wskazują, że sądy gospodarcze rozstrzygają sprawy z różną „szybkością”, często jest to od dwóch tygodni do sześciu miesięcy, dlatego sięgnięcie po wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy bywa rozsądnym krokiem, gdy sprawa „utknie”.
Podstawa prawna: art. 20a ustawy o KRS – praktyczne znaczenie
W rozpoznawaniu spraw w KRS istotny jest art. 20a ustawy o KRS. Przepis ten mówi wprost: „Wniosek o wpis sąd rejestrowy rozpoznaje nie później niż w terminie 7 dni od daty jego wpływu do sądu”. Dla spółek zakładanych na wzorcu elektronicznym przewidziano termin jednodniowy; gdy sąd wzywa do usunięcia przeszkody – 7 dni od jej usunięcia; gdy trzeba wysłuchać uczestników lub przeprowadzić rozprawę – nie dłużej niż miesiąc.
Trzeba pamiętać, że termin 7 dniowy na rozpoznanie wniosku o zmianę w KRS jest terminem instrukcyjnym: termin ten wiąże sąd organizacyjnie i ma za zadanie zdyscyplinować tok pracy, ale upływ 7 dniowego terminu nie powoduje automatycznie dokonania wpisu do KRS. Rażące i przewlekłe niedochowanie tego terminu może jednak rodzić odpowiedzialność dyscyplinarną referendarza sądowego prowadzącego sprawę oraz w teorii otwierać drogę do złożenia skargi na przewlekłość. Tutaj trzeba przypomnieć, że „rozpoznanie” sprawy to nie tylko orzeczenie merytoryczne (np.: dokonanie wpisu zmian do KRS), ale także pierwsze formalne rozstrzygnięcia (np. zwrot wniosku, zawieszenie postępowania).
Sądy wprost przyjmują instrukcyjny charakter tych terminów. Przykładowo Sąd Okręgowy w Bydgoszczy (postanowienie Sądu Okręgowy w Bydgoszczy z dn. 30 maja 2018 r., sygn.. akt VIII S 2/18), rozpoznając skargę na przewlekłość postępowania rejestrowego, wskazał, że „7-dniowy termin z art. 20a ustawy o KRS jest krótkim terminem instrukcyjnym” i jego przekroczenie nie zawsze oznacza przewlekłość. Z kolei Sąd Okręgowy w Warszawie, oceniając czynności w sprawie rejestrowej, odnotował przekroczenie 7 dni jako element oceny bezczynności (Sąd Okręgowy w Warszawie, XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy, postanowienie z 9 grudnia 2016 r., sygn. XXIII S 70/16).
Czy i kiedy warto składać wniosek o przyspieszenie?
W praktyce warto sięgnąć po wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy, gdy minął „rozsądny” czas od wpływu wniosku, w aktach rejestrowych nie ma zwrotu wniosku rejestracyjnego ani wezwania do jego uzupełnienia a sprawa ma realnie pilny charakter (konieczność zamknięcia roku, kredyt, kontrola, zamówienie publiczne, terminowe sprawozdanie, itp.). Wniosek można złożyć razem z wnioskiem o wpis zmian albo później; jego złożenie nie wymaga opłaty. Taki wniosek wnosi się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, czyli poprzez PRS (Portal Rejestrów Sądowych).
Warto też pamiętać o tym, że ustawa o KRS przewiduje 7-dniowy termin dla wnioskodawcy (np.: spółki z o.o.) na złożenie samego wniosku o wpis od zdarzenia uzasadniającego wpis (np.: zmiana adresu, powołanie zarządu), co czasem wpływa na ocenę pilności sprawy przez sąd. Nieprzekroczenie tego terminu nie gwarantuje szybkości rozpoznania wniosku o wpis, ale jego przekroczenie nie zamyka drogi do wpisu – może jednak osłabiać argument o „nagłej konieczności”.
Co napisać we wniosku o przyspieszenie rozpoznania sprawy: konstrukcja, treść i ton
Skuteczny wniosek jest krótki, precyzyjny i „grzeczny”. Na wstępie należy wskazać sygnaturę, datę wpływu wniosku o wpis, rodzaj wpisu i jego wagi dla obrotu (czy wpis ma skutek konstytutywny czy deklaratoryjny – np. część zmian działa dopiero z dniem wpisu, co uzasadnia pilność). Następnie należy zreferować dotychczasowy bieg czynności (brak zwrotu, brak wezwań, brak podstaw do zawieszenia), wskazać podstawę prawną terminu z art. 20a u.KRS oraz zasadę rozpoznawania spraw „bez zbędnej zwłoki”, wynikającą z art. 45 Konstytucji i art. 6 EKPC. Można dołączyć dodatkowe, istotne dokumenty: np. potwierdzenia zawartych umów, których wejście w życie jest uzależnione od wpisu do KRS, korespondencję z bankiem, zobowiązania wobec kontrahentów.
Komentarze akcentują, że nawet miesięczny termin „na rozprawę lub wysłuchanie uczestników” bywa w praktyce trudny do dotrzymania z przyczyn organizacyjnych (zawiadomienia, terminy doręczeń, odległe wokandy). Tego typu realia – opisane w literaturze – warto rozumieć i formułować prośbę bez roszczeniowego tonu („uprzejmie wnoszę o niezwłoczne podjęcie czynności i rozpoznanie wniosku w trybie art. 20a ustawy o KRS”).
Gdzie i jak złożyć?
Adresatem jest sąd rejestrowy prowadzący sprawę o rejestrację zmian (wydział gospodarczy KRS). Wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy składa się za pośrednictwem PRS. W rejestrze przedsiębiorców – co do zasady – obowiązuje wyłączność drogi elektronicznej; pismo papierowe zostanie pozostawione bez biegu. To wynika z ogólnej cyfryzacji postępowania rejestrowego i przepisu, który nakazuje wnosić „wszelkie pisma” w danej sprawie rejestrowej tym samym kanałem teleinformatycznym.
Orzecznictwo: jak sądy patrzą na tempo w KRS?
Poza wskazanymi sprawami o przewlekłość (wyżej omawiane sprawy sądowe z Warszawy i Bydgoszczy) warto mieć w pamięci, że sprawy rejestrowe bywają różne – od prostych, po bardzo złożone (likwidacje, wykreślenia, badanie majątku). Przykładowo w sprawie XIII Ga 853/20 Sąd Okręgowy w Łodzi utrzymał odmowę wykreślenia spółki jawnej bez likwidacji, odwołując się do ochrony wierzycieli i rygorów art. 67 k.s.h.; to dobry przykład, że przy bardziej skomplikowanych stanach faktycznych czynności rejestrowe siłą rzeczy trwają dłużej. Właśnie dlatego praktyka – i komentarze – nazywa terminy z art. 20a „instrukcyjnymi”, a nie sztywnymi.
Skarga na przewlekłość – ścieżka eskalacji, gdy prośba nie działa
Gdy upływa naprawdę znaczny czas od złożenia wniosku o rejestrację zmian a sąd nie podejmuje czynności adekwatnych do charakteru sprawy, warto rozważyć złożenie skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Ustawa z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki obejmuje również postępowania cywilne, w tym rejestrowe. Skarga na przewlekłość jest prostym środkiem dyscyplinującym: sąd stwierdza przewlekłość, może wyznaczyć termin do dokonania czynności i przyznać „odpowiednią sumę pieniężną” pokrzywdzonej stronie. Stała opłata sądowa od skargi wynosi 200 zł; jeśli sąd uwzględnieni skargę to zwraca opłatę sądową z urzędu
Co do kwot „odpowiedniej sumy pieniężnej” – aktualne brzmienie przepisów przewiduje przyznanie na żądanie skarżącego sumy pieniężnej w granicach od 2 000 do 20 000 zł, przy czym „nie mniej niż 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania” (z zastrzeżeniami co do oceny szczególnego znaczenia sprawy i braku zawinienia po stronie skarżącego). Sąd Najwyższy w najnowszych postanowieniach przypomina o tej metodzie obliczania „odpowiedniej sumy pieniężnej” i praktyce jej miarkowania.
Organizacje pozarządowe i prawnicy doradzają, by sięgać po skargę na przewlekłość tylko w „skrajnych” sytuacjach – po przeprowadzeniu wcześniejszych, łagodniejszych prób dyscyplinowania sądu (monit, wniosek o przyspieszenie) – co w realiach KRS dobrze równoważy kulturę procesową z efektywnością.
Wzór: krótki, rzeczowy wniosek o przyspieszenie
Poniżej można znaleźć wzór wniosku o przyspieszenie rozpoznania sprawy.
„Do Sądu Rejonowego …, Wydział Gospodarczy KRS
Sygn. akt: … / Wnioskodawca: …, KRS/NIP …, adres …
WNIOSEK O NIEZWŁOCZNE PODJĘCIE CZYNNOŚCI I PRZYSPIESZENIE ROZPOZNANIA WNIOSKU O WPIS
Działając jako … (reprezentant/prokurent/pełnomocnik), wnoszę o niezwłoczne podjęcie czynności i rozpoznanie wniosku o wpis z dnia …, który wpłynął do Sądu w dniu … . Zgodnie z art. 20a ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wniosek o wpis sąd rejestrowy rozpoznaje nie później niż w terminie 7 dni od daty jego wpływu, a w razie konieczności rozprawy – nie później niż w terminie miesiąca. Upływ czasu i brak doręczonych wezwań czy zarządzeń wskazują na potrzebę priorytetowego rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie. Wnioskowany wpis jest konieczny do … (np. uruchomienia rachunku kredytowego/realizacji zamówienia publicznego/wykonania umowy), a brak wpisu generuje wymierną szkodę i ryzyka dla obrotu. Sprawa nie wymaga przeprowadzenia rozprawy ani wysłuchania uczestników; dokumentacja jest pełna, opłaty uiszczone. Proszę o podjęcie czynności i rozpoznanie wniosku bez zbędnej zwłoki.
Załączniki: potwierdzenie złożenia wniosku w PRS; dowody pilności (umowy, pisma banku, terminy).”
