Zlikwidowanie spółki jawnej a odpowiedzialność wspólników

Zlikwidowanie spółki jawnej a odpowiedzialność wspólników za jej długi

Niektórym wspólnikom spółki jawnej wydaje się, że rozwiązanie spółki bez przeprowadzenia likwidacji (o tej możliwości napisałem – tutaj) i co istotniejsze – bez zaspokojenia jej wierzycieli doprowadzi do sytuacji, w której nie będzie istniał obowiązek regulowania długów byłej już spółki jawnej. Nie będzie istniał ten obowiązek ponieważ, przykładowo, postępowanie przeciwko spółce o zapłatę zakończy się, gdy spółka jawna już nie będzie istniała (wydanie prawomocnego wyroku nastąpi po rozwiązaniu spółki jawnej).

Jest to oczywiście błędny pogląd, gdyż zgodnie z art. 22 § 2 k.s.h. każdy ze wspólników spółki jawnej ponosi odpowiedzialność bez ograniczenia za zobowiązania tej spółki. Także za długi zlikwidowanej spółki jawnej. Zgodnie z tą zasadą i na podstawie art. 778 (1) k.p.c. wierzyciel spółki jawnej może zażądać nadania klauzuli wykonalności na wyroku zasądzającym roszczenie spółki jawnej także przeciwko wspólnikowi ponoszącemu odpowiedzialność bez ograniczeń całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna lub wtedy, gdy jest oczywiste, że egzekucja ta będzie bezskuteczna (np.: gdy spółka jawna już nie istnieje).

Wierzyciel chcący wyegzekwować wierzytelność wobec spółki jawnej wybrać jedną z dwóch metod postępowania:

Po pierwsze, wytoczyć powództwo o zapłatę przeciwko wspólnikom spółki jawnej, jeszcze przed stwierdzeniem, że egzekucja wobec spółki jawnej jest bezskuteczna (art. 31 § 2 k.s.h.), albo

Po drugie, uzyskać klauzulę wykonalności na tytule egzekucyjnym (na prawomocnym wyroku) przeciwko wspólnikom spółki jawnej (art. 778 (1) k.p.c.).

Jeśli więc spółka jawna została wykreślona z KRS-u przed uprawomocnieniem wyroku zasądzającego wydanego przeciwko spółce jawnej to fakt ten prowadzi do oczywistego stwierdzenia, że egzekucja wobec spółki jawnej jest bezskuteczna (ponieważ ona sama już nie istnieje).

Jeśli więc spółka jawna nie istnieje to odpowiedzialność za zobowiązania spółki jawnej wciąż ponoszą jej wspólnicy. W tym miejscu można przywołać orzecznictwo sądów potwierdzające, że likwidacja spółki jawnej i utrata przez nią bytu prawnego nie stanowi przeszkody dla odpowiedzialności wspólników za zobowiązanie spółki, przy czym chodzi o odpowiedzialność tych wspólników, którzy byli wspólnikami w chwili powstania odpowiedzialności spółki, a więc odnosi się to także do byłych wspólników (np.: uchwała Sądu Najwyższego z 4 września 2009 r., sygn. akt III CZP 52/09).

 

Foto dzięki uprzejmości: brenny / freedigitalphotos.net

Wystąpienie wspólnika ze spółki jawnej

Wystąpienie wspólnika ze spółki jawnej

 

W toku funkcjonowania spółki jawnej pojawić się może sytuacja, w której jeden ze wspólników nie będzie chciał kontynuować działalności w tej formie lub z pozostałymi wspólnikami tej spółki jawnej. Wspólnik taki może zatem wypowiedzieć umowę spółki jawnej, na podstawie art. 58 pkt 5 k.s.h. Zgodnie z zasadą wyrażoną w przytoczonym przepisie, w przypadku wypowiedzenia umowy spółki jawnej przez wspólnika dochodzi do rozwiązania tej spółki jawnej. O skutkach podatkowych wystąpienia wspólnika ze spółki jawnej i sposobie rozliczeń z ustępującym wspólnikiem pisano we wcześniejszym artykule.

W przypadku zawarcia umowy spółki jawnej na czas nieoznaczony, występujący wspólnik chcący jak najszybciej zakończyć swój udział w spółce powinien zmieścić się w odpowiednim czasie z wypowiedzeniem umowy spółki, gdyż może to uczynić na sześć miesięcy przed końcem roku obrotowego. W przypadku zatem, gdy rokiem obrotowym spółki jest rok kalendarzowy, a wspólnik dokona wypowiedzenia umowy spółki po 30 czerwca, to spółka będzie istnieć w niezmienionym składzie osobowym przez pozostałą część roku, w którym doszło do wypowiedzenia oraz cały następny rok kalendarzowy. Przepisy k.s.h. przewidują, że wypowiedzenie umowy spółki powinno być dokonane w formie pisemnego oświadczenia, które należy złożyć wszystkim pozostałym wspólnikom albo wspólnikowi uprawnionemu do reprezentowania spółki.

Jak wskazywano powyżej, zasadą jest, iż w przypadku wypowiedzenia umowy przez wspólnika dochodzi do rozwiązania spółki jawnej. Rozwiązaniu spółki jawnej w przypadku wypowiedzenia umowy, w razie występowania w spółce jawnej więcej niż dwóch wspólników, można jednak zapobiec już w chwili tworzenia spółki zapisując w jej umowie, że w przypadku wypowiedzenia umowy przez jednego lub kilku wspólników spółka ta będzie nadal funkcjonować. Jeśli w toku tworzenia spółki wspólnicy nie zadbają o stosowne postanowienie w umowie, to po wypowiedzeniu umowy koniecznym będzie podjęcie uchwały przez pozostałych wspólników o dalszym istnieniu spółki. Art. 64 § 2 k.s.h. wskazuje, że uchwała pozostałych wspólników powinna zostać podjęta przed upływem terminu wypowiedzenia umowy. Jeżeli wspólnicy nie podejmą w terminie stosownej uchwały o dalszym trwaniu spółki jawnej, to co do zasady brak działania może nie wywrzeć negatywnych skutków dla spółki, chyba że wspólnik, który wypowiedział umowę spółki będzie domagał się przeprowadzenia likwidacji.

Przepis art. 65 k.s.h. nie pozwala wspólnikom spółki jawnej na przyjęcie w umowie bądź uchwale czy też porozumieniu wspólników innego sposobu rozliczenia spółki z występującym wspólnikiem niż ten wskazany w tym przepisie. Art. 65 § 2 k.s.h. określając dni bilansowe, na które należy sporządzić bilans w celu ustalenia wartości bilansowej udziału kapitałowego ustępującego wspólnika, odwołuje się do przyczyn wystąpienia wspólnika ze spółki; we wskazanych przypadkach nie jest możliwa zmiana dnia bilansowego. Przyczyny wystąpienia wspólnika oraz dni bilansowe wyglądają następująco: wypowiedzenie umowy (ostatni dzień roku obrotowego, w którym upłynął termin wypowiedzenia), śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości (dzień śmierci albo dzień ogłoszenia upadłości) oraz wyłączenie wspólnika na mocy prawomocnego orzeczenia sądu (dzień wniesienia pozwu).

Co do zasady, udział kapitałowy występującego wspólnika zwraca się w pieniądzu, chyba że wspólnik wniósł rzeczy do używania przez spółkę. W przypadku, gdy spółka jawna prowadzi nadal niezakończone sprawy, to występujący wspólnik również partycypuje w zysku lub w stracie z tego tytułu, aczkolwiek wspólnik ten nie posiada prawa, by prowadzić tę sprawę na rzecz spółki. Ustawodawca w art. 65 § 5 zd. drugie k.s.h. dopuścił możliwość domagania się przez ustępującego wspólnika, by spółka okazała rachunki lub by złożyła wyjaśnienia z prowadzonych spraw z końcem każdego roku obrotowego, a dotyczących zysku lub straty, w której ustępujący wspólnik może uczestniczyć.

Na koniec warto przypomnieć, że zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych zmiana składu osobowego wspólników w spółce jawnej jest możliwa jedynie w następujących sytuacjach:

  1. śmierci wspólnika (art. 60 k.s.h. w zw. z art. 64 § 1 k.s.h.),
  2. ogłoszenia upadłości wspólnika (art. 64 k.s.h.),
  3. wypowiedzenia umowy spółki przez wspólnika (art. 61 k.s.h.),
  4. wypowiedzenia umowy spółki przez wierzyciela wspólnika (art. 62 § 2 k.s.h.),
  5. przeniesienia ogółu praw i obowiązków wspólnika w spółce na inna osobę (art. 10 k.s.h.),
  6. przystąpienia nowego wspólnika (art. 32 ks.h.),
  7. wyłączenia wspólnika na mocy orzeczenia sądu (art. 63 § 2 k.s.h.).

W praktyce sądów gospodarczych poza powyżej wymienionymi sytuacjami, nie jest możliwe dokonanie zmiany składu osobowego wspólników spółki jawnej. Przykładowo sądy gospodarcze odmawiają rejestracji zmiany składu wspólników spółki jawnej na mocy porozumienia wszystkich stron umowy spółki i zgody na wystąpienie wspólnika ze spółki ze skutkiem natychmiastowym. W takim przypadku jedynymi dostępnymi możliwościami są: wypowiedzenie umowy spółki (art. 61 § 1 k.s.h.) z 6-cio miesięcznym terminem wypowiedzenia bądź przeniesienie ogółu praw i obowiązków na osobę trzecią albo na innego wspólnika spółki (art. 10 k.s.h.) – zasadniczo ze skutkiem natychmiastowym.

 

Opracował: adwokat Marcin Mój oraz adwokat Marcin Hołówka

 

Foto dzięki uprzejmości: phochi / freedigitalphotos.net

Incoming search terms:

Czy w spółce jawnej można zmienić wspólnika?

Czy w spółce jawnej można zmienić wspólnika?

W spółce jawnej może zmienić się skład osobowy wspólników. Aby jednak tego dokonać należy spełnić szereg warunków.

Po pierwsze, możliwość przeniesienia ogółu praw i obowiązków w handlowej spółce osobowej musi jednoznacznie wynikać z treści umowy spółki jawnej (art. 10 § 1 k.s.h.). Przykładem może być następujący zapis: „Przeniesienie ogół praw i obowiązków z tytułu udziału w Spółce na innego Wspólnika Spółki lub na osobę trzecią jest dopuszczalne za zgodą pozostałych wspólników wyrażoną w uchwale wspólników”. Jeżeli umowa spółki jawnej nie zawiera takiego postanowienia zmiana wspólnika jest niemożliwa; należy zacząć od przeprowadzenia modyfikacji umowy spółki jawnej i wprowadzenia możliwości obrotu prawami i obowiązkami wspólnika. Należy pamiętać, że zmiana wspólnika w spółce jawnej bez wyraźnej podstawy prawnej zawartej w umowie spółki jawnej jest prawnie nieważna (art. 10 § 1 k.s.h. w związku z art. 58 k.c.).

Po drugie, jeśli umowa spółki jawnej nie stanowi inaczej, to do prawidłowej zmiany wspólnika w spółce jawnej konieczna jest dodatkowo pisemna zgoda wszystkich pozostałych wspólników. Umowa spółki jawnej może wskazać czy wyrażenie zgody może być udzielone przed przeniesieniem ogółu praw i obowiązków w spółce jawnej czy też po jej dokonaniu. Brak wyrażenia takiej zgody na zmianę wspólnika w spółce jawnej oznacza, że proces przeniesienia ogółu praw i obowiązków jest zawieszony. Jeśli umowa spółki jawnej nie precyzuje, kiedy pozostali wspólnicy mają wyrazić zgodę na zmianę wspólnika należy uznać, że zgoda na przeniesienie praw i obowiązków powinna być wyrażona przed przeniesieniem praw i obowiązków na nowego wspólnika.

Po trzecie, samo przeniesienie praw i obowiązków na nowego wspólnika wymaga formy pisemnej dla celów dowodowych. Przeniesienie praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej może wynikać z umowy sprzedaży, umowy zamiany, umowy darowizny, itp. Warto wiedzieć, że nie można dzielić praw oraz obowiązków, które podlegają przeniesieniu, inaczej mówiąc przenieść można jedynie całość praw i obowiązków ustępującego wspólnika i nie jest możliwe przeniesienie części praw i obowiązków lub jedynie praw bez związanych z nimi obowiązkami wspólnika spółki jawnej. Patrząc na taką transakcję z punktu widzenia nabywcy trzeba wskazać, że przeniesienie praw i obowiązków może nastąpić na rzecz kilku osób, które staną się łącznym nabywcą praw i obowiązków ustępującego wspólnika spółki jawnej.

Na koniec trzeba powiedzieć o odpowiedzialności wspólnika ustępującego i wspólnika przystępującego za istniejące w momencie przeniesienia praw i obowiązków spółki jawnej zobowiązania (chodzi o dwa rodzaje zobowiązań: (i) związanych z uczestniczeniem tego wspólnika w spółce jawnej (tzw. zobowiązania wewnątrz-spółkowe, takie jak z tytułu rozliczeń zysku, odsetek, zwrotu wydatków, itp.) oraz (ii) zobowiązania samej spółki (tj. zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli)). Wspólnik przystępujący oraz ustępujący solidarnie odpowiadają za istniejące, wymagalne i niewymagalne, zobowiązania (art. 10 § 3 k.s.h.). Warto wiedzieć, że treść umowy spółki jawnej nie może zmieniać tej odpowiedzialności solidarnej zbywcy i nabywcy ogółu praw i obowiązków.

 

Foto dzięki uprzejmości tiverylucky / freedigitalphotos.net

 

Odpowiedzialność podatkowa wspólnika spółki osobowej

Odpowiedzialność podatkowa wspólnika spółki osobowej

W tym wpisie odpowiem na pytanie, jaka jest odpowiedzialność podatkowa wspólnika spółki osobowej za jej zaległości podatkowe. Chodzi o sytuację, gdy spółka osobowa (a więc spółka: cywilna, jawna, partnerska, komandytowa, komandytowo-akcyjna) ma zaległości podatkowe.

Kto może odpowiadać za zaległości podatkowe spółki osobowej?

Za zaległości podatkowe spółki osobowej odpowiadają solidarnie jej wspólnicy, na podstawie art. 115 Ordynacji podatkowej. Odpowiedzialność wspólnika spółki osobowej nie jest uzależniona od tego czy było prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec spółki osobowej i czy było ono bezskuteczne. Niemniej jednak organa podatkowe powinny stosować odpowiednio przepis art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej stanowiący, że egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki osobowej i jej wspólników jest solidarna: odpowiada spółka osobowa swoim majątkiem oraz solidarnie z tą spółką odpowiadają jej wspólnicy własnymi majątkami (co więcej, odpowiedzialność rozciąga się także na byłych wspólników spółki osobowej).

Za zaległości podatkowe nie będą odpowiadać komandytariusze w spółce komandytowej oraz akcjonariusze w spółce komandytowo-akcyjnej (a contrario z art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej).

Jaki jest zakres odpowiedzialności wspólników za zaległości podatkowe spółki osobowej?

Odpowiedzialność wspólnika spółki osobowej w każdym przypadku (ze spółką i z innymi wspólnikami) powstaje w wyniku wydania decyzji podatkowej. Odpowiedzialność podatkowa wspólników spółki osobowej nie zależy od wielkości wniesionych przez poszczególnych wspólników wkładów do spółki. Oznacza to, że organ podatkowy może orzec o pełnej odpowiedzialności każdego wspólnika za pełną kwotę zaległości spółki. Dla odpowiedzialności wspólnika spółki osobowej nie ma znaczenia ustalenie przyczynienia się danego wspólnika do powstania zaległości podatkowej czy też stopień zaangażowania się poszczególnych wspólników w działalność spółki osobowej.

W przypadku byłych wspólników zakres odpowiedzialności za zaległości podatkowe dotyczy tylko tych zobowiązań podatkowych, których „termin płatności upływał w czasie, gdy byli wspólnikami„. Co więcej odpowiedzialność byłego wspólnika spółki osobowej nie powinna obejmować tych płatności związanych z zaległością podatkową, które powstały po dniu ich ustąpienia ze spółki osobowej (np.: koszty egzekucyjne związane z zaległościami podatkowymi). Taka interpretacja przepisu zawartego w art. 115 § 2 Ordynacji podatkowej wynika z wykładni językowej oraz uwzględnia zasadę ścisłej wykładni przepisów o odpowiedzialności osób trzecich.

 

Foto dzięki uprzejmości holohololand / freedigitalphotos.net

Spółka z o.o. jednostką mikro

Spółka z o.o. jednostką mikro

Pytanie:

Spółka z o.o. otrzymała pismo z KRS z wezwaniem do uzupełnienia sprawozdania z działalności. Jednak spółka z o.o. złożyła tylko uproszczone sprawozdanie finansowe przewidziane w tym roku dla jednostek mikro. Ponadto, w informacji uzupełniającej do bilansu podała wymagane dane odnośnie nabycia udziałów własnych – co jest warunkiem zwalniającym z obowiązku składania sprawozdania z działalności.

Czy pomimo zmian w prawie KRS ma prawo żądać sprawozdania z działalności? Czy wystarczy napisać im pismo z wyjaśnieniem i podaniem konkretnych przepisów o braku obowiązku składania takiego sprawozdania?

Odpowiedź:

Ustawa o rachunkowości w brzmieniu obowiązującym od 5 września 2014 r. wprowadziła możliwość sporządzenia przez jednostki mikro uproszczonego sprawozdania finansowego pod warunkiem, że jednostki te spełniają określone kryteria przewidziane przez ustawę o rachunkowości.

Wspomniana ustawa o rachunkowości, w art. 3 ust. 1a pkt 1-4 i art. 3 ust. 1b pkt 1-2, w sposób bardzo szeroki definiuje kategorie podmiotów, które można uznać za jednostki mikro w rozumieniu tej ustawy. Wśród podmiotów uprawnionych wymienione zostały między innymi spółki handlowe (osobowe i kapitałowe, w tym również w organizacji), spółki cywilne, inne osoby prawne, a także oddziały przedsiębiorstw zagranicznych, jeżeli jednostki te w dwóch poprzednich latach, a w przypadku jednostek rozpoczynających działalność w roku obrotowym, w którym rozpoczęły działalność, nie przekroczyły co najmniej dwóch z następujących trzech wielkości:

  1. 1 500 000 zł – w przypadku sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego,
  2. 3 000 000 zł – w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,
  3. 10 osób – w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty

Inaczej mówiąc, dla uznania, iż dane przedsiębiorstwo jest jednostką mikro, dopuszcza się przekroczenie maksymalnie jednej z wyżej wskazanych wartości. Jeżeli dane przedsiębiorstwo mieści się we wskazanych powyżej „widełkach” to może one zostać uznane za jednostkę mikro w rozumieniu ustawy.

W przedstawionym stanie faktycznym, spółka z o.o. będąca jednostką mikro złożyła uproszczone sprawozdanie finansowe. Uproszczone sprawozdanie finansowe obejmuje zakres informacji wynikający z załącznika nr 4 do ustawy o rachunkowości. Składa się ono z uproszczonego bilansu, uproszczonego rachunku zysków i strat oraz informacji uzupełniających do bilansu. W informacjach uzupełniających do bilansu przedstawione zostały informacje dotyczące nabycia udziałów własnych. Spółki z o.o. oraz inne podmioty określone w art. 49 ust. 4 ustawy o rachunkowości mogą w ten sposób zwolnić się z obowiązku sporządzenia sprawozdania z działalności jednostki.

Mając powyższe na uwadze, powstaje pytanie, czy sąd rejestrowy miał prawo żądać sprawozdania z działalności? Zgodnie z art. 23 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, sąd rejestrowy bada, czy dołączone do wniosku dokumenty są zgodne pod względem formy i treści z przepisami prawa. Nie powinno budzić wątpliwości, że interpretacja tego przepisu powinna być szeroka, wobec czego niezłożenie załącznika do wniosku z uwagi na zwolnienie ustawowe, w sytuacji w której co do zasady jest on wymagany, również podlega badaniu pod względem zgodności z prawem. W tym miejscu należy wskazać, iż przepis art. 3 ust. 1a ustawy o rachunkowości zawiera dodatkowe kryterium w zakresie możliwości uznania danego podmiotu za jednostkę mikro w rozumieniu ustawy. Dla uznania, iż mamy do czynienia z jednostką mikro, przepis ten wymaga, aby organ zatwierdzający (np.: Zgromadzenie Wspólników w spółce z o.o.) podjął decyzję w sprawie sporządzenia sprawozdania finansowego z zastosowaniem zasad odnoszących się do jednostki mikro. Wymienione zostały tu następujące przepisy, co do których organ zatwierdzający powinien zadecydować, czy mają zastosowanie:

  1. 46 ust. 5 pkt 4 ustawy o rachunkowości – odnoszący się do zakresu informacji zawartych w uproszczonym bilansie jednostki mikro;
  2. 47 ust. 4 pkt 4 ustawy o rachunkowości – odnoszący się do zakresu informacji zawartych w uproszczonym rachunku zysku i strat;
  3. 48 ust. 3 ustawy o rachunkowości – zwalniający z obowiązku sporządzania informacji dodatkowej, pod warunkiem przedstawienia informacji uzupełniającej do bilansu zgodnie z załącznikiem 4 do ustawy;
  4. 48a ust. 3 ustawy o rachunkowości – upoważniający (fakultatywnie) jednostki mikro, do nie sporządzania zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym;
  5. 48b ust. 4 ustawy o rachunkowości – upoważniający (fakultatywnie) jednostki mikro do nie sporządzania rachunku przepływów pieniężnych;
  6. 49 ust. 4 ustawy o rachunkowości – zwalniający jednostki mikro z obowiązku sporządzenia sprawozdania z działalności pod warunkiem przedstawienia w informacji dodatkowej lub jako informacje uzupełniające do bilansu, informacji dotyczących nabycia udziałów własnych.

Jeżeli organ zatwierdzający sprawozdanie finansowe nie podjął decyzji w sprawie sporządzania sprawozdania finansowego z zastosowaniem przewidzianych ustawą uproszczeń, to spółka pomimo spełnienia pozostałych warunków przewidzianych w ustawie, nie będzie mogła zostać zakwalifikowana jako jednostka mikro. Należy więc podkreślić, iż organ zatwierdzający powinien w decyzji (uchwale) zadecydować o zastosowaniu któregoś z uproszczeń przewidzianych dla jednostek mikro.

Nieprzedstawienie sądowi decyzji (uchwały) organu zatwierdzającego lub niespełnienie przez spółkę pozostałych kryteriów stawianych jednostce mikro, zostanie uznane za nieposiadanie przymiotnika jednostki mikro i w konsekwencji skutkować będzie wezwaniem takiej spółki do złożenia informacji wymaganych w normalnym trybie. Nieuzasadnione złożenie uproszczonego sprawozdania, np. przy niespełnieniu warunków wymaganych dla uznania podmiotu za jednostkę mikro jest równoznaczne z nieprawidłowym złożeniem sprawozdania finansowego, co uprawnia sąd do wezwania podmiotu w trybie art. 24 ustawy o KRS. Nie ma natomiast przeszkód do przedstawienia sądowi pisma z wyjaśnieniem i podaniem konkretnych przepisów, jeżeli podjęte przez spółkę działania miały właściwą formę i były w zgodzie z przepisami prawa, w szczególności, jeżeli spółka spełnia wszystkie wymagane przepisami kryteria dla uznania danego podmiotu za jednostkę mikro. W takiej sytuacji wystarczające powinno być wykazanie, iż spółka spełniała wymagania stawiane przez ustawę o rachunkowości oraz że była ona uprawniona do złożenia uproszczonego sprawozdania finansowego.

 

Foto dzięki uprzejmości ddpavumba / freedigitalphotos.net

Skutki podatkowe wystąpienia wspólnika ze spółki jawnej

Skutki podatkowe wystąpienia wspólnika ze spółki jawnej

Wspólnik prowadzący interesy w ramach spółki jawnej może uznać, że nie chce dalej uczestniczyć w takim przedsięwzięciu i oświadczyć pozostałym wspólnikom o zamiarze wystąpienia z tej spółki. Zgodnie z art. 65 § 1 k.s.h., na skutek wystąpienia wspólnika ze spółki jawnej wartość udziału kapitałowego wspólnika oznaczona będzie na podstawie osobnego bilansu, uwzględniającego wartość zbywczą majątku spółki a ustalony udział zostanie wypłacony w pieniądzu (art. 65 § 3 k.s.h.).

Jakie są skutki podatkowe wystąpienia wspólnika ze spółki jawnej? Czy ustępujący wspólnik musi i w jakim zakresie opodatkować podatkiem dochodowym wypłaconą mu kwotę, w związku z jego wystąpieniem ze spółki jawnej?

Zacznijmy od ustalenia, z czego będzie składać się kwota do wypłaty ustępującemu ze spółki jawnej wspólnikowi. Kwota do wypłaty będzie składać się z: (1) zwrotu wniesionego przez ustępującego wspólnika przy zawiązywaniu spółki wkładu kapitałowego, (2) zwrotu różnicy pomiędzy kwotą wynikającą z osobnego bilansu przypadającą na ustępującego wspólnika a wniesionym wkładem kapitałowym opisanym w pkt 1 powyżej, czyli np.: zwrotu zatrzymanych w spółce jawnej opodatkowanych zysków wspólnika.

 

Zwolnienie z opodatkowania zwróconego wkładu kapitałowego

Zwrócony wspólnikowi wkład kapitałowy (wniesiony w momencie przystępowania  do spółki jawnej przez wspólnika) jest wolny od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych – na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ zgodnie z tym przepisem, wolne od podatku dochodowego są przychody otrzymane w związku ze zwrotem udziałów lub wkładów w spółdzielni albo wkładów w spółce osobowej, do wysokości wniesionych udziałów lub wkładów do spółdzielni albo wkładów do spółki osobowej.

 

Opodatkowanie zwrotu pozostawionych w spółce jawnej zysków z lat ubiegłych?

Wspólnik, w trakcie uczestniczenia w spółce jawnej, może postanowić, że otrzymany i opodatkowany zysk z działalności spółki pozostawia w tej spółce jawnej, a więc reinwestuje przysługujący mu zysk z uczestniczenia w spółce i tym samym zwiększa wartość wniesionego przez siebie do spółki jawnej wkładu. Aby prawidłowo udokumentować reinwestowanie otrzymanego i opodatkowanego zysku z działalności spółki jawnej konieczne jest przeprowadzenie tej czynności na podstawie formalnych uchwał wspólników spółki jawnej a przy okazji trzeba też sprawdzić czy zwiększenie wartości wniesionego przez tego wspólnika spółki jawnej wkładu nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (art. 6 ust. 1 pkt 8) lit. b) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych).

Sądy administracyjne wielokrotnie potwierdzały, że zwolnienie zawarte w 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych obejmuje nie tylko wkład kapitałowy, lecz także pozostawiony przez wspólnika w spółce jego zysk po opodatkowaniu podwyższający wartość wniesionego przez wspólnika spółki jawnej wkładu kapitałowego (wyroki NSA: z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt II FSK 1220/09, z dnia 22 kwietnia 2011 r. sygn. akt II FSK 2204/09, z dnia 6 grudnia 2011 r. sygn. akt II FSK 1083/10, z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt II FSK 1618/10, z dnia 12 czerwca 2012 r. sygn. akt II FSK 2397/10, z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FSK 1800/11, z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II FSK 2847/11).

Wypłata tej części kwoty wspólnikowi ustępującemu ze spółki jawnej, która nie jest wkładem kapitałowym lub opodatkowanymi wcześniej zyskami z lat poprzednich, podwyższającymi wartość wniesionego wkładu kapitałowego, będzie podlegała opodatkowaniu na zasadach ogólnych, jako przychód z praw majątkowych (art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), gdyż jego źródłem jest w tym przypadku prawo majątkowe w postaci udziału w spółce jawnej. Ta część wypłaty będzie podlegać opodatkowaniu według skali podatkowej, zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

 

Foto dzięki uprzejmości jennythip / freedigitalphotos.net

Incoming search terms:

Podział zysku w spółce jawnej

Podział zysku w spółce jawnej

Zakładając spółkę jawną wspólnicy liczą na powstanie zysków. Często też tak się dzieje, że spółka jawna już w pierwszym roku działalności przynosi wspólnikom znaczne dochody. Jednakże czym jest zysk w spółce jawnej? Zyskiem w spółce jawnej będzie nadwyżka majątku spółki jawnej w porównaniu do wniesionych przez wspólników spółki jawnej wkładów.

A więc na przykładzie, jeśli dwóch wspólników wniosło przy założeniu spółki jawnej wkłady po 50.000 zł każdy a po zakończeniu pierwszego roku obrotowego majątek spółki jawnej według sprawozdania finansowego wynosi 120.000 zł to zyskiem spółki jawnej będzie owe 20.000 zł, a więc podział zysku w tej spółce jawnej będzie wyglądał tak, że na każdego ze wspólników przypadnie po 10.000 zł zysku.

Po zakończeniu roku obrotowego, każdy ze wspólników spółki jawnej może zażądać od spółki „podziału i wypłaty całości zysku” (art. 52 k.s.h.). Wystarczy więc, aby wspólnik w okresie sześciu miesięcy po zakończeniu roku obrotowego zgłosił żądanie wypłaty zysku spółce jawnej a spółka jawna stanie się zobowiązana do przekazania wspólnikowi przypadającego na niego zysku za zamknięty rok obrotowy.

Decyzję w sprawie podziału i wypłaty zysku wspólnikom spółki jawnej warto podjąć w uchwale wspólników. Oczywiście uchwalę będzie poprzedzać sprawozdanie finansowe wskazujące, jaki jest zysk do podziału pomiędzy wspólników. Warto wiedzieć, że roszczenie wspólnika o wypłatę zysku w spółce jawnej przedawnia się z upływem trzech lat, licząc od ostatniego dnia, w którym miało być zatwierdzone sprawozdanie finansowe spółki jawnej (np.: licząc od 30 czerwca roku następnego po zamknięciu roku za który ma być wypłacony zysk – zobacz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt. IV CSK 101/08). Na marginesie warto wspomnieć, że wypłata wspólnikowi spółki jawnej zysku nie jest obciążana już podatkiem dochodowym, ponieważ każdy ze wspólników rozliczył się z wygenerowanego dochodu przez spółkę jawną już w trakcie zamkniętego roku podatkowego.

Jeśli jednak spółka jawna w poprzednich latach poniosła z działalności gospodarczej stratę to uzyskany zysk w pierwszej kolejności przeznacza się na pokrycie straty z lat poprzednich a dopiero nadwyżka pozostała po pokryciu strat może być podzielona i wypłacona pomiędzy wspólników spółki jawnej (art. 52 § 2 k.s.h.).

Niezależnie do tego czy spółka zrealizowała zysk czy też poniosła stratę, wspólnik spółki jawnej ma prawo zażądać od niej wypłacenia odsetek od wniesionego wkładu do spółki w wysokości 5% rocznie. Wracając do powyżej zaprezentowanego przykładu – każdy ze wspólników może zażądać, niezależnie od tego czy spółka wykazała zysk czy poniosła stratę – 5% od 50.000 zł rocznie, czyli po 2.500 zł odsetek rocznie (art. 53 k.s.h.). Wypłata odsetek od udziału kapitałowego wspólnika będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym (u osób fizycznych takie odsetki są kwalifikowane do „innych źródeł”).

 

Foto dzięki uprzejmości hywards / freedigitalphotos.net

Incoming search terms: